Samen werken aan zoönosegeletterdheid in de varkenssector

Binnen het MOEDIG-project staat één vraag centraal: wat kun je vanuit jouw rol doen om bij te dragen aan preventie en bewustwording?

Het antwoord ligt niet bij één partij. Juist door verschillende One-Health perspectieven samen te brengen ontstaat een compleet beeld. Binnen MOEDIG werken onderzoekers, varkenshouders, dierenartsen, GGD, de provincie en sectororganisaties intensief samen. Vanuit hun eigen rol en expertise leveren zij ieder een belangrijke bijdrage.

Deze samenwerking maakt het mogelijk om niet alleen kennis te ontwikkelen, maar ook om tot oplossingen te komen die aansluiten bij de praktijk.

Binnen het project richten we ons onder andere op:

• Het vroeg signaleren en voorkomen van influenza-infecties op varkensbedrijven
• Het versterken van bewustwording bij varkenshouders en andere betrokkenen
• Het vergroten van zoönosegeletterdheid: inzicht in hoe infecties tussen dier en mens kunnen ontstaan
• Het ontwikkelen van breed gedragen adviezen binnen sector en samenleving
• Het verbeteren en vernieuwen van diagnostiek

Door deze onderdelen met elkaar te verbinden, werken we toe naar concrete handvatten die helpen om risico’s te verkleinen en de sector weerbaarder te maken.

Om passende oplossingen te ontwikkelen, is het belangrijk om te begrijpen hoe varkenshouders omgaan met zoönosen in de praktijk. Daarom is binnen MOEDIG onderzoek uitgevoerd naar zoönosegeletterdheid in de varkenshouderij.

Hierbij is gekeken naar kennis en houding rondom zoönosen en preventie op het bedrijf. Er is gewerkt volgens een mixed-methods aanpak:

• Een kwantitatieve fase met een vragenlijst onder varkenshouders
• Een kwalitatieve fase met diepte-interviews voor verdere verdieping

Daarnaast heeft de GGD ook burgers bevraagd, om een breder maatschappelijk perspectief mee te nemen.

Deze combinatie van methoden geeft niet alleen inzicht in wat varkenshouders weten, maar ook hoe zij risico’s inschatten en welke afwegingen zij maken in de dagelijkse praktijk.

De resultaten laten zien dat varkenshouders over het algemeen goed bekend zijn met zoönosen en al actief verschillende preventie maatregelen toepassen in de dagelijkse praktijk. Tegelijkertijd bieden de bevindingen aanknopingspunten om het preventief handelen verder te versterken, bijvoorbeeld door kennis over transmissieroutes en het nut van specifieke maatregelen te verdiepen. Gedrag blijkt in sterke mate gemotiveerd door aandacht voor diergezondheid, wat een krachtige basis vormt voor verdere verbetering van zoönosenpreventie. Daarnaast is de hoge bereidheid om te leren en het vertrouwen in de dierenarts als informatiebron veelbelovend voor het ontwikkelen van effectieve, praktijkgerichte interventies.

Een belangrijke conclusie: effectieve preventie vraagt om duidelijke, praktische en breed gedragen handelingsperspectieven, die aansluiten bij de realiteit van het werk op het varkensbedrijf.

Het ontwikkelen van kennis is één stap, het delen en bespreken ervan is minstens zo belangrijk. Binnen MOEDIG vinden we het van groot belang om inzichten actief te delen met zowel de sector als andere betrokken partijen.

“Vanuit een One Health-perspectief is het essentieel om met verschillende disciplines en stakeholders in gesprek te zijn over varkensinfluenza. Mens, dier en omgeving zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We hebben nog wat meters te maken, maar door kennis en perspectieven te blijven delen, gaan we de juiste richting op.” – Eefje Schrauwen, Associate Lector Infectieziekten

Een mooi voorbeeld hiervan is het varkenssymposium van 23 juni jl., waar verschillende disciplines en stakeholders samenkwamen om kennis en perspectieven uit te wisselen rondom varkensinfluenza. Tijdens dit symposium leverden wij zelf ook een actieve bijdrage als spreker. We presenteerden daar onze bevindingen uit het onderzoek naar zoönosegeletterdheid en gingen in gesprek met aanwezigen over wat deze inzichten betekenen voor de praktijk.

Meer over het project MOEDIG vind je hier op onze website.