Harde muziek, felle verlichting en bewegende schermen. Voor veel mensen horen deze prikkels bij een bezoek aan de sportschool. Maar voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels kunnen ze een drempel vormen om te sporten. Daarom onderzochten we samen met MyHealth binnen het project Sporten zonder ruis: prikkelarme beweging voor iedereen hoe een sportomgeving kan worden ingericht met meer rust.
📷 Christian Kamminga
Samenwerking tussen praktijk, onderwijs en onderzoek
Het project is een samenwerking tussen MyHealth en docenten, onderzoekers en medewerkers van Avans Hogeschool. Door praktijkkennis en onderzoekskennis te combineren, werd er samen gewerkt aan oplossingen die sporten toegankelijker maken voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels.
Als onderdeel van het onderzoek werd een virtual reality (VR)-beleving ontwikkeld. Hiermee konden bezoekers ervaren hoe een prikkelarme sportomgeving eruitziet en aanvoelt. Voor de ontwikkeling van deze beleving werd de sportomgeving van MyHealth met 360-gradencamera’s vastgelegd en verwerkt tot een interactieve VR-ervaring.
Naast de praktijkkennis van MyHealth en de onderzoeksinbreng van Avans speelde ook technische expertise een belangrijke rol. Vanuit Avans Multimedia Support werd meegewerkt aan het opnemen en ontwikkelen van de VR-beleving, waardoor de ervaringen van bezoekers op een toegankelijke manier konden worden onderzocht.
Een bijzondere proeftuin: het WK Hockey
Voor het testen van de VR-beleving was via Innofest een bijzondere locatie beschikbaar: het WK Hockey. Juist doordat bezoekers daar worden omringd door geluiden, bezoekersstromen, omroepberichten en visuele prikkels, ontstond een interessant contrast met de rust van de prikkelarme sportomgeving die zij via de VR-bril beleefden.
Deze setting bood onderzoekers en praktijkpartner MyHealth de mogelijkheid om direct met een diverse groep bezoekers in gesprek te gaan over hun ervaringen. Zo konden zij onderzoeken hoe mensen prikkels ervaren tijdens het sporten en welke behoeften zij hebben aan meer rust en structuur in een sportomgeving.
Onderzoek naar beleving en toegankelijkheid
Tijdens de praktijkevaluatie stonden drie vragen centraal:
- Welke prikkels ervaren bezoekers in reguliere sportscholen?
- Hoe beleven zij een prikkelarme sportomgeving in VR?
- In hoeverre zouden zij gebruik willen maken van een prikkelarme sportschool?
De reacties van bezoekers geven waardevolle inzichten in hoe sportlocaties toegankelijker kunnen worden ingericht voor mensen die gevoelig zijn voor prikkels.
Cindy de Bot : “Vanuit ons eerdere onderzoek naar dementievriendelijke sportaccommodaties weten we dat toegankelijkheid veel verder gaat dan alleen fysieke voorzieningen. Ook geluid, verlichting, drukte en andere prikkels kunnen invloed hebben op hoe mensen een sportomgeving ervaren. Vanuit de literatuur zien we dat dit niet alleen relevant is voor mensen met dementie, maar ook voor mensen met bijvoorbeeld autisme, ADHD of andere vormen van neurodivergentie. Tegelijkertijd is een prikkelarme omgeving mogelijk voor een veel bredere groep aantrekkelijk. In een samenleving waarin we voortdurend worden geconfronteerd met informatie, geluid en afleiding, kan juist een rustige sportomgeving prettig zijn. Met dit onderzoek willen we verkennen hoe we een sportomgeving kunnen ontwikkelen die beter aansluiten bij de uiteenlopende behoeften van bezoekers.”
Krachten bundelen voor meer impact
Het project laat zien wat er mogelijk is wanneer praktijk, onderzoek, onderwijs en innovatie elkaar versterken. MyHealth bracht de praktijkcontext in, onderzoekers en docenten van Avans onderzochten de ervaringen van bezoekers en vanuit technische expertise werd de VR-beleving ontwikkeld. Dankzij Innofest kon het concept bovendien worden getest in de dynamische omgeving van het WK Hockey.
Deze samenwerking maakte het mogelijk om niet alleen een prikkelarme sportomgeving zichtbaar te maken, maar ook inzichten op te halen over de behoeften en ervaringen van bezoekers.
Vervolgonderzoek: van beleving naar toepassing
De praktijkevaluatie vormt een eerste stap in het verkennen van de mogelijkheden van prikkelarme sportomgevingen. De opgehaalde ervaringen bieden aanknopingspunten voor vervolgonderzoek naar de wijze waarop verschillende prikkels de sportbeleving beïnvloeden en welke aanpassingen in bestaande sportscholen wenselijk en haalbaar zijn.
Daarbij is het van belang om ook mensen die daadwerkelijk belemmeringen ervaren door prikkels, bijvoorbeeld mensen met dementie of een verhoogde prikkelgevoeligheid, actief te betrekken. In vervolgonderzoek kan worden verkend welke aanpassingen aansluiten bij hun behoeften en hoe deze in de dagelijkse sportpraktijk kunnen worden toegepast en geëvalueerd.
Het uiteindelijke doel is om kennis te ontwikkelen die sportaanbieders helpt bij het creëren van een omgeving waarin meer mensen op een prettige en passende manier kunnen sporten.
De volledige eindrapportage lees je hier.
Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door SIA X sportinnovator en Innofest.