Percepties van jongeren over de invloed van sociale media op hun gezondheid- en welzijnskeuzes

Jongeren worden tegenwoordig overspoeld met gezondheids- en welzijnscontent op sociale media. Die stroom is de afgelopen jaren sterk toegenomen: van fitness- en eiwithypes tot mentale gezondheidstips en leefstijladviezen. Terwijl er veel publieke aandacht is voor schermgebruik en desinformatie, ontbreekt nog inzicht in hoe jongeren zelf deze constante informatiestroom ervaren. Dit onderzoeksproject is ontstaan vanuit de behoefte om te begrijpen hoe zij deze online content interpreteren, welke waarde zij eraan toekennen en in hoeverre zij geloven dat sociale media hun opvattingen en keuzes beïnvloeden.

Het doel van dit project is om te begrijpen hoe jongeren zelf ervaren dat sociale media hun fysieke, mentale en emotionele welzijn beïnvloeden. We vragen hen welke soorten content ze inspirerend of betrouwbaar vinden, en welke ze juist als onbehulpzaam of schadelijk zien. Die subjectieve beleving staat centraal, om echt inzicht te krijgen in hun leefwereld.

Voor dit onderzoek richten we ons op studenten van 18 tot 26 jaar van Avans Hogeschool en de Finse LAB University of Applied Sciences. Zij vormen de primaire doelgroep van wie we inzichten verzamelen over hun ervaringen met gezondheidsinformatie op sociale media.
De uitkomsten van het onderzoek zijn echter breder inzetbaar. Ze bieden waarde voor organisaties die met jongeren werken, voor beleidsmakers die jeugd- en gezondheidsbeleid vormgeven en voor jongeren zelf.

We werken met een mixed-methodaanpak om de ervaringen van jongeren zorgvuldig in kaart te brengen. Daarbij combineren we een brede enquête met verdiepende interviews onder jongeren met diverse genderidentiteiten en culturele achtergronden. Ons theoretisch kader omvat de Sociaal‑Cognitieve Theorie, Critical Media Theory en de Uses and Gratifications‑theorie. Daarnaast hanteren we een intersectioneel perspectief om te begrijpen hoe factoren zoals culturele achtergrond en gender de mediabeleving mede vormgeven.

Het project is een samenwerking tussen LAB University of Applied Sciences in Finland, waar Soile Komssi (Chief Specialist, Research group leader, Digital Transformation in Health and Safety, PH.D.) het onderzoek initieerde, en het lectoraat Gelijke Kansen op Gezonde Keuzes van Avans hogeschool. De samenwerking sluit perfect aan bij onze onderzoekspijler Health Literacy. Inmiddels wordt het project uitgebreid naar Zwitserland, waar studenten van de Berner Fachhochschule gaan aansluiten.

Wat dit project bijzonder maakt, is dat we niet het gedrag van jongeren meten, maar hun eigen interpretaties centraal zetten. Die inzichten helpen ons om betere gezondheidscommunicatie, mediageletterdheidstrainingen en interventies te ontwikkelen die echt aansluiten bij jongeren zelf. Aan het einde van het project leveren we een internationaal vergelijkend rapport op, inclusief aanbevelingen voor onderwijs, beleidsmakers en professionals.

Voor ons als lectoraat Gelijke Kansen op Gezonde Keuzes biedt dit onderzoek waardevolle lessen over hoe jongeren navigeren in een steeds complexere online gezondheidswereld. Het helpt ons beter te begrijpen wat zij nodig hebben om gezonde keuzes te maken, én hoe wij hen daarin kunnen ondersteunen. De inzichten uit dit onderzoek kunnen bovendien waardevol zijn voor het onderwijs. Ze bieden handvatten die docenten en opleidingen kunnen gebruiken om jongeren betrouwbare bronnen te laten beoordelen, ze bewust om te laten gaan met online technologie en hierin doordachte keuzes te maken.