Leren van een aanbod voor jongeren op de wachtlijst voor specialistische GGZ‑zorg
Het mentaal welzijn van jongeren staat onder druk, terwijl de wachttijden in de GGZ structureel te lang blijven. Ook in ’s‑Hertogenbosch zitten daardoor jongeren zonder passende ondersteuning thuis. Het programma TOM Vitaal van Youthlab / Traject op Maat speelt hierop in door jongeren sneller te bereiken en hen met een driedaags programma te helpen structuur, zelfredzaamheid en psychisch evenwicht op te bouwen. Dit onderzoek richt zich op het evalueren en verder ontwikkelen van TOM Vitaal vanuit het perspectief van jongeren en professionals.
Wat is de aanleiding?
Een van de nieuwere initiatieven van Youthlab in samenwerking met Traject Op Maat is TOM Vitaal, een programma voor jongeren van 16 tot 27 jaar met psychische klachten die nog geen toegang hebben tot specialistische GGZ‑zorg, bijvoorbeeld door lange wachtlijsten, stigma of moeite om de juiste hulp te vinden. Het programma richt zich op jongeren die door hun klachten geen dagbesteding meer hebben, niet naar school, werk of hobby’s gaan en weinig sociale contacten hebben.
Wat is het doel?
TOM Vitaal biedt jongeren drie dagdelen per week een gestructureerd programma dat hun daginvulling versterkt en verdere verergering van problemen helpt voorkomen. Het initiatief richt zich op het vergroten van zelfredzaamheid, het bieden van een veilige en herkenbare omgeving en het ondersteunen bij het opbouwen van een stabiele dagbesteding en betere psychische balans. Gezamenlijke activiteiten die ondernomen worden zijn wandelen, koken, creatieve activiteiten en spel.
De doelstelling van het onderzoek is: evalueren en doorontwikkelen van het aanbod van TOM Vitaal vanuit het perspectief van jongeren en professionals.
Wie is de doelgroep?
Jongeren die gebruik maken of hebben gemaakt van het aanbod van TOM vitaal.
Hoe gaan we te werk?
Onderzoeksaanpak
Het onderzoek sluit aan bij de lerende werkwijze van TOM Vitaal en maakt gebruik van participatief evaluatieonderzoek. Een kerngroep met coaches, Youthlab en de gemeente begeleidt het proces. In cycli van 6–8 weken worden inzichten verzameld, gedeeld en vertaald naar verbeteracties.
Doel van de aanpak
Door gedurende het onderzoek samen te leren en bij te sturen, wordt gewerkt aan het beter begrijpen van wat wel en niet werkt binnen TOM Vitaal en aan de doorontwikkeling van de aanpak.
Onderzoeksfasen
Van september tot december 2025 lag de focus op oriëntatie en voorbereiding. De onderzoekers sloten aan bij activiteiten om de jongeren en professionals te leren kennen en samen met de kerngroep de onderzoeksvraag en opzet te bepalen. De uitvoering loopt van januari tot juli 2026, waarna de resultaten worden gedeeld.
Dataverzameling
De onderzoekers sloten aan bij verschillende activiteiten van TOM Vitaal, zoals creatieve ochtenden, wandelingen en gezamenlijke lunches. Door deze participerende observaties kwamen zij in contact met jongeren, waarna op locatie individuele interviews werden afgenomen. Ook werden interviews gehouden met de coaches over de werkwijze en begeleiding bij TOM Vitaal, en met professionals die betrokken zijn bij de doorverwijzing naar TOM Vitaal. Deze interviews gaven inzicht in hoe jongeren beter bereikt kunnen worden en de weg naar TOM Vitaal gemakkelijker kunnen vinden.
Met wie werken we samen?
- Traject op Maat
- Gemeente ‘s-Hertogenbosch
- Youthlab
Dit onderzoeksproject wordt gefinancieerd vanuit 3e geldstroom. Youthlab bekostigt het onderzoek.
Wat levert het project op?
Dit onderzoeksrapport levert inzicht in de werkzame elementen van TOM Vitaal en hoe deze werkwijze doorontwikkeld kan worden.
