Ontwerpprincipes voor Warme Technologie vanuit professioneel- en mantelzorgperspectief
Steeds meer mensen krijgen te maken met dementie. Dit vraagt om nieuwe vormen van ondersteuning te verkennen die bijdragen aan kwaliteit van leven en behoud van zelfstandigheid. Alledaagse handelingen worden naarmate dementie vordert steeds complexer, wat zowel mensen met dementie als hun naasten raakt. Daarom is er behoefte aan oplossingen die aansluiten bij hun dagelijkse realiteit.
Wat is de aanleiding?
Het aantal mensen met dementie in Nederland stijgt sterk. Een groot deel woont thuis, waardoor mantelzorgers en zorgprofessionals een belangrijke rol hebben in het ondersteunen van het dagelijks functioneren. Vooralsnog is genezing niet mogelijk. Daarom zijn laagdrempelige, innovatieve en mensgerichte oplossingen nodig die zelfstandigheid en kwaliteit van leven ondersteunen.
Het vooronderzoek voorafgaand aan deze aanvraag, (t)huis van de toekomst, liet zien dat er duidelijke behoefte bestaat aan laagdrempelige, intuïtieve ondersteuning bij het aan‑ en uitkleden, maar ook dat bestaande hulpmiddelen onvoldoende aansluiten bij de individuele beleving.
Aan‑ en uitkleden is een complexe dagelijkse handeling die door dementie steeds moeilijker wordt en nauw verbonden is met identiteit, keuzevrijheid en sociale rollen. Bestaande innovaties richten zich slechts op losse onderdelen van dit proces en sluiten vaak niet aan bij de leefwereld van mensen met dementie, mantelzorgers en zorgprofessionals, waardoor passende, betekenisvolle ondersteuning voor het gehele aan‑en uitkleedproces ontbreekt.
Wat is het doel?
Het doel van dit project is het ontwikkelen van een praktijkgericht kader van ontwerpprincipes voor Warme Technologie1 ter ondersteuning van het aan- en uitkleden van mensen met dementie.
1 Warme Technologie is gebruiksvriendelijke, niet-stigmatiserende technologie gericht op wat mensen met dementie nog wél kunnen en waarbij menselijke verbinding, emotie en betekenis centraal staan (IJsselsteijn, Tummers-Heemels, Brankaert, 2020).
Onderzoeksvraag
Welke ervaringsgerichte behoeften, wensen en barrières spelen bij mantelzorgers, zorgprofessionals en studenten Verpleegkunde tijdens het ondersteunen van mensen met dementie bij het aan- en uitkleden, en wat betekenen deze voor het ontwerp van Warme Technologie?
Deelvragen
- Welke momenten tijdens het aan- en uitkleden vragen om ondersteuning?
- Welke impliciete keuzes en dilemma’s spelen een rol tijdens deze handeling?
- Welke vormen van ondersteuning worden als helpend en respectvol ervaren, en welke juist niet?
- Welke ontwerpprincipes voor warme technologie kunnen hieruit worden afgeleid?
Hoe gaan we te werk?
Het onderzoek hanteert een ontwerpgerichte aanpak waarbij de kernmethodiek bestaat uit: simulatie, empathy mapping en groepsevaluatie. We organiseren simulatiesessies waarin mantelzorgers, zorgprofessionals en studenten Verpleegkunde (deeltijd & voltijd) in afzonderlijke groepen samenkomen. In de sessies gaan deelnemers een voor een een realistische simulatie doorlopen waarbij ze een simulant (iemand die een persoon met dementie naspeelt) ondersteunen bij het aan- of uitkleden. De anderen deelnemers observeren en schrijven op wat ze zien en horen. Na iedere simulatie worden in een groepsevaluatie de bevindingen en ervaringen besproken. De inzichten worden geanalyseerd en vertaald naar eerste ontwerpprincipes voor Warme Technologie. Het project vormt daarmee een inhoudelijke en ethisch verantwoorde basis voor vervolgonderzoek en verdere ontwikkeling, in een latere fase samen met mensen met dementie.
Met wie werken we samen?
We werken samen met HAG – makers met een missie.
HAG is een creatief bureau met een hart voor zorg en innovatie, dat gelooft in het ontwikkelen van betekenisvolle oplossingen die het dagelijks leven verbeteren. Samen creëren we vanuit co-creatie: niet alleen vóór, maar vooral mét zorgprofessionals, bewoners en naasten. Door creatief denken te verbinden aan concrete toepassingen ontstaan innovaties die echt voelbaar zijn in de praktijk. HAG ontwikkelde onder andere Living Moments 1.0 en 2.0, het Vita Kussen en de Beleefkamer. Oplossingen die inmiddels binnen verschillende zorginstellingen worden toegepast.
Wat levert het project op?
Het project resulteert in:
- Inzicht in handelings- en denkprocessen van mantelzorgers, zorgprofessionals en studenten Verpleegkunde rond ondersteuning bij aan- en uitkleden van mensen met dementie.
- Ontwerpprincipes voor Warme Technologie
- Een praktisch rapport en een set ontwerpuitgangspunten die direct inzetbaar zijn voor:
- Vervolgonderzoek (met mensen met dementie)
- Onderwijs (Verpleegkunde, Gezondheidstechnologie)
