Verdiepende Evaluatie van Risico’s van Dampbare stoffen: Analyse, Modellering, Preventie en Toxicologie
Vapen heeft zich de afgelopen vijftien jaar snel ontwikkeld, met als gevolg het ontstaan van ernstige gezondheidsrisico’s. Door gebrek aan kennis over inhoudsstoffen kunnen we de risico’s van vapen moeilijk inschatten of effectieve preventie ontwikkelen. In project ‘VERDAMPT’ gaan onderzoekers van lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences samen met partners aan de slag om het probleem multidisciplinair aan te pakken.
Wat is de aanleiding?
De afgelopen vijftien jaar maakte vapen een stormachtige ontwikkeling door, met oorspronkelijk als doel om van een tabaksverslaving af te komen. Echter werd er al snel een nieuwe markt aangeboord en vonden vapes, in hippe verpakkingen en zoete smaken, hun weg naar jong en oud. Na het smaakjesverbond uit 2023 ontstond er een illegale handel via internet, waardoor er nauwelijks toezicht is op de kwaliteit of samenstelling van vapes. Verpakkingen van vapes vermelden in het algemeen slechts een aantal ingrediënten. Uit eerder onderzoek van het lectoraat blijkt echter dat er veel onverwachte, schadelijke stoffen aanwezig zijn.
De gevolgen hiervan zijn groot. Voor het eerst in decennia nemen nicotineverslaving en tabaksgebruik weer toe en zijn er regelmatig incidenten die leiden tot ziekenhuisopname, coma of zelfs de dood. Er is een duidelijk gezondheidsrisico, zowel door de verslavende werking van nicotine in vapes, als de onbekendheid van de samenstelling. Een betrouwbare inschatting van toxicologische risico’s is dan ook slecht te maken.
Professionals in de medische laboratoria missen heldere analysemethoden en databases om snel relevante inhoudsstoffen van vapes te kunnen bepalen. En voor professionals in de gezondheid is het door de beperkte kennis van inhoudsstoffen moeilijk een inschatting te maken van de risico’s. In de verslavingszorg worstelen professionals met het formuleren van effectieve preventieboodschappen voor de verschillende leeftijdscategorieën.
Daarom starten onderzoekers van lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences samen met partners het project ‘VERDAMPT’: een verdiepende evaluatie van risico’s van dampbare stoffen in vapes.
Zo maken we impact
“We gebruiken biologische en chemische data voor het ontwikkelen van een effectieve preventieboodschap om het vape-probleem aan te pakken”
Wat is het doel?
In dit project bundelen Avans Hogeschool en professionals krachten om dit multidisciplinaire probleem effectiever aan te pakken, met als doel het ontwikkelen van effectieve preventieboodschappen. Om deze boodschap te ontwikkelen maken we gebruik van de biologische en chemische data verkregen in het onderzoek.
De onderzoeksvraag is: Welke chemische verbindingen zitten er in (de damp van) vapes die meetbare effecten op modelsystemen hebben en waarvan bijgevolg te verwachten is dat ze gezondheidsschade veroorzaken?
Om vervolgens samen met de partners antwoord te geven op de volgende vraag: Wat is de beste strategie om deze data naar een preventieboodschap te vertalen?
Hoe gaan we te werk?
In project VERDAMPT analyseren onderzoekers van het lectoraat Analysetechnieken in de Life Sciences vele honderden vapes afkomstig uit in beslag genomen partijen of vapes die betrokken zijn bij medische incidenten.
Met behulp van computationele massaspectrometrie maken we een database die in ziekenhuizen en andere laboratoria kan worden gebruikt voor een snel antwoord over de samenstelling van vapes. We onderzoeken de toxicologische effecten van vapes in verschillende modelsystemen. Dit zorgt ervoor dat we een uitspraak kunnen doen over verwachte effecten van vapen op zich ontwikkelende hersenen. Ook onderzoeken we door microbioomanalyse de indirecte effecten van vapen op de mondgezondheid.
Samen met de praktijkpartners vertalen we de verzamelde data naar een preventieboodschap, welke naar verwachting breed uitgedragen kan worden. Door de betrokkenheid van partners met een breed scala aan kennis en ervaring binnen de vape-problematiek, is het mogelijk om in deze boodschap verschillende perspectieven mee te nemen.
Met wie werken we samen?
In project VERDAMPT werken onderzoekers van Avans Hogeschool samen met Trimbos Instituut, GGD Hart voor Brabant, Universiteit Utrecht, AHZ Farmacie, de politie en longartsen uit verschillende ziekenhuizen, waaronder het Amphia Ziekenhuis.
Het project ontvangt een RAAK-publiek subsidie van de NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek).
